Kasteel Helmond

Het Kasteel van Helmond werd in de veertiende eeuw gebouwd als een indrukwekkend verdedigingswerk. Uit bouwhistorisch onderzoek blijkt dat het oorspronkelijk volledig was ingericht voor de strijd met pijl en boog. Pas in een later stadium werden de schietgaten aangepast zodat er ook met vuurwapens kon worden geschoten.

Door de eeuwen heen veranderde het kasteel langzaam van karakter: van een streng militair bolwerk naar een statig en luxueus woonhuis. Een mooi beeld van die overgang zien we terug in de tekening die Jan de Beijer in 1738 maakte van de binnenplaats. Bovenaan de trap, in de deuropening naar de ridderzaal, staan twee elegant geklede dames in hoepelrokken, een subtiele maar duidelijke verwijzing naar het comfortabele leven dat er inmiddels werd geleid. Aan weerszijden van de ridderzaal springt de gevel iets naar voren; daar bevinden zich de toegangen tot de kelderruimtes.

Tekening Jan de Beijer

Het kasteelleven van weleer

Binnenplein van het Kasteel te Helmond tekening v Jan de Beijer

Foto: C. Cooper, tekening van Jan de Beijer, collectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, nr. 108994

Heer van Heerlijkheid Helmond

Familie Wesselman

In 1781 kwam het kasteel in handen van Carel Frederik Wesselman, destijds muntmeester van Utrecht. Hij kocht de Heerlijkheid Helmond van Nicolas Antoine, graaf van Arberg, niet zozeer vanwege het kasteel zelf, maar vooral vanwege de lucratieve landerijen en rechten die erbij hoorden. Denk aan inkomsten uit pacht, visrechten, jachtrechten en zelfs de houtopbrengst. Voor dit alles betaalde hij het aanzienlijke bedrag van 155.000 Hollandse guldens. Wesselman liet de inmiddels vervallen waterburcht grondig opknappen, waarna hij en zijn nazaten het kasteel tot 1920 bewoonden.

Zwitserse kinderjuffrouw van de familie Wesselman, van links naar rechts: Mevr Des Tombs en de kinderjuffrouw Losa Fuchs in 1909

Foto: vervaardiger onbekend, collectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, nr. 120482

Indrukwekkend verdediginswerk

Luchtfoto van Kasteel Helmond in 1934

Foto: KLM Aerocarto Aviodrome Luchtfotografie, collectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, nr. 120585

Verbouwing naar gemeentehuis

Daarna brak een nieuw hoofdstuk aan: het kasteel werd verkocht aan de gemeente en kreeg de functie van gemeentehuis. Voor deze nieuwe rol werd het gebouw ingrijpend verbouwd. Alles wat vóór de gevel uitstak, werd gesloopt en vervangen door een nieuwe voorgevel. Wie tegenwoordig de trap oploopt, komt niet langer direct in de ridderzaal, later de raadzaal, maar betreedt eerst een ruime gang. Vanuit daar zijn verschillende vertrekken op de bel-etage bereikbaar.

Restauratie 1922 - 1923

Foto: Stadsarchief Helmond, collectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, nr. 117073

Leven in ultieme luxe

Kijkje in het kasteel

Interieur Kasteel Helmond in de jaren zeventig

Van heinde en verre te zien

Schilderij van het kasteel, jaartal onbekend

Foto: Jozef van den Broek, collectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, nr. 108363

én tijdelijk verblijf van Sinterklaas!

Van raadshuis naar museum

Ook als raadhuis bleef het kasteel in beweging. Al snel bleek het gebouw te klein om alle ambtenaren te huisvesten. In 1980 verloor het zijn functie als stadskantoor, en in 2011 verdween ook de raadzaalfunctie. Tegenwoordig heeft het kasteel opnieuw een andere bestemming: het is een museum, een geliefde trouwlocatie en een sfeervolle plek voor ontvangsten.

Maar elk jaar, in de weken vóór 5 december, keert het kasteel even terug naar zijn oude rol als woonplaats, wanneer Sinterklaas er zijn intrek neemt.