In januari 1926 is het code donkerrood in het gebied rond de Maas. In de laatste dagen van 1925 stijgt het water in de Maas tot recordhoogte. Overal langs de rivier breken de dijken door en stroomt het water het land in.
Ook in Cuijk en Boxmeer gaat het net na de jaarwisseling verschrikkelijk mis door overstromingen. Vee komt om het leven en huizen, wegen en het spoor raken zwaar beschadigd. Inwoners zoeken het hogerop. Na enkele dagen reist het Polygoonjournaal af naar het rampgebied en maakt hier unieke filmopnames. Het zijn de oudst bekende filmbeelden van deze Brabantse plaatsen.
"Uit Boxmeer: Alles staat hier blank behalve de omgeving van het station en een deel van de Steenstraat. De meeste huizen staan meters diep onder water. De buurtschap der noodwoningen, waarheen honderden gevlucht zijn, loopt thans ook onder. Men vlucht naar de zolders. Er is dringend gebrek aan booten."
Krantenbericht uit het Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad, 5 januari 1926 (via Delpher)
Deze filmbeelden werden waarschijnlijk al in de eerste januaridagen geschoten in Boxmeer. Als plaats van opname werd Maastricht genoteerd en onder die plaats zijn ze dan ook te vinden in de filmarchieven. Bij toeval stuitte een nazaat van 'opa' Piet Jansen en 'oma' Anna Jansen-Graat op de beelden. Hij herkende zijn grootouders als de mensen die brood via het dak naar binnen halen en ontdekte zo de unieke beelden van de watersnood in Boxmeer.
Ze zijn grotendeels gemaakt in de Burgemeester Verkuijlstraat en ook de St. Rochuskapel komt mooi in beeld. De jongen die het brood rondbrengt, vaart op een geïmproviseerd vlot, gemaakt van een houten deur, door de ondergelopen straten.
Ook in Cuijk kolkt het water die eerste weken van 1926 door de straten. Op 11 of 12 januari, als het water weer aan het zakken is, filmt Polygoon de ravage in Cuijk en omgeving.
Na de hoge waterstanden in de winter van 1919-1920 had de burgemeester van Cuijk en Linden, de heer J.A.M. van de Mortel, al voor deze ramp gewaarschuwd. In de brochure Een en ander over de Beersche Maas schreef hij:
"Men moet niet denken dat de gevaren voor doorbraken thans geweken zijn, neen allerminst; zoolang er niet flink gewerkt wordt aan het verbeteren der rivier de Maas, blijft er groot gevaar dreigen. Wel is waar zijn de dijken ten koste van vele offers te Cuijk en boven gelegen gemeenten flink versterkt, maar gevaar kan zich nog iederen winter voordoen."
Zes jaar later is het dus raak. De Maas stijgt opnieuw naar recordhoogte. Ook bij Cuijk zijn de dijken niet bestand tegen zoveel watergeweld. Op 2 januari 1926 bezwijkt de dijk. Huizen, straten en ook het spoor raken zwaar beschadigd. Het gebied was vrijwel onbegaanbaar en onbereikbaar. Zo'n tien dagen later filmt de cameraploeg de immense schade en het begin van herstel.
Meer weten? Op bhic.nl en op de Cuijksecanon.nl staat een mooi artikel over deze watersnood en die van 1920. Foto's van deze overstroming, én die van 1920, bekijk je via deze link naar foto's van watersnood in Cuijk en Boxmeer.
Ls.,
Als Cuijks Archief (eerder FotoArchiefDienst Cuijk) willen wij het de film
"overstromingen-cuijk-en-boxmeer-1926-op-film"
in ons archief opnemen en in een tentoonstelling gebruiken.
Kunt u ons hiervoor toestemming geven?
Met vriendelijke groet,
Peter Bloemen, vice voorzitter Cuijks Archief
Wat leuk, Peter, dat jullie deze film ook in het Cuijks Archief willen opnemen. Ik denk dat het je alleen om de film met beelden uit Cuijk gaat? Deze komt uit de collectie van Beeld & Geluid en valt in het publiek domein, wat betekent dat deze vrij te gebruiken is.
Je kunt deze hier downloaden via onze website: https://brabantinbeelden.nl/films/detail/0017a5d2-9abd-eb30-0af4-6d5f218c75af/media/b8533245-1f25-3026-73b1-ed991014153e. Dit is de 'ruwe' film, dus zonder de muziek en vormgeving zoals in het verhaal hierboven. Heb je hierover nog vragen, dan hoor ik het graag.
